धनगढी समाचारदाता

धनगढी, मङ्सिर २ गते । कैलालीको त्रिनगर भन्सार नाकामा रहेको प्लान्ट क्वारेन्टाइन कार्यालय, टुर मुकाम मोहना बन्द भएपछि उद्योगहरू प्रभावित भएका छन् ।  क्वारेन्टाइन बन्दका कारण आयात निर्यात ठप्प भएकाले उद्योग सञ्चालनमा समस्या भएको छ  ।

कैलालीसहित सुदूरपश्चिमको विभिन्न जिल्लामा उद्योग सञ्चालन गरेका उद्योगीले त्रिनगर भन्सार नाका भएर उद्योगका लागि कच्चा पदार्थ भित्र्याउन सकिरहेका छैनन् । यो नाकाबाट कच्चा पदार्थ ल्याउन नसकिएका कारण उद्योग सञ्चालनमा समस्या भइरहेको धनगढीस्थित विवेक ग्रुप अफ कम्पनिजका अध्यक्ष विवेक भट्टले बताउनुभयो ।

प्लान्ट क्वारेन्टाइन बन्द हुँदा आफ्नो मात्रै नभई प्रायः सबै उद्योग सञ्चालनमा समस्या भइरहेको उहाँको भनाइ छ । कृषि तथा पशुपन्छी विकास मन्त्रालय अन्तर्गतको सो कार्यालय गएको साउन २८ गतेबाट बन्द भएको छ । त्रिनगर भन्सारमा विगत तीन वर्षदेखि सञ्चालनमा रहेको प्लान्ट क्वारेन्टाइन कार्यालयलाई सङ्घीय सरकारले एक्कासि बन्द गरेपछि उद्योगका लागि चाहिने विभिन्न किसिमका कच्चा पदार्थदेखि फलफूल आयात निर्यातसमेत ठप्प रहेको छ ।

त्रिनगर भन्सार भएर धान, गहुँ, मकै, दलहन, फलफूल तथा पशुपन्छी र दुधजन्य वस्तु आयात निर्यात हुन सकेको छैन । यी वस्तुको आयात निर्यात ठप्पले खाद्य, तेल, मैदा, दाना, बेकरीसँग सम्बन्धित उद्योग प्रभावित भएका छन् ।

आयात निर्यात ठप्प भएको अहिलेको अवस्थामा उद्योग सञ्चालन गर्न नसकिने नवीन प्यालेट दाना उद्योग प्रालिका सञ्चालक दिनेश लम्सालको भनाइ छ । उहाँले भन्नुभयो, “बैङ्कको चर्को ब्याजदर समस्या छँदै थियो, आयात निर्यात ठप्पले समस्या झनै थपिएको छ ।

यथाशीघ्र प्लान्ट क्वारेन्टाइन कार्यालय पुनः सञ्चालनमा नआए उद्योगको चाबी सरकारलाई बुझाउने उद्योगीको भनाइ छ । त्रिनगर भन्सार नाकाबाट आयात निर्यात ठप्प भएपछि नेपालगन्ज नाका भएर कच्चा पदार्थ आयात गर्न बाध्य छन् ।

नेपालगन्ज नाकाबाट सुदूरपश्चिम प्रदेशमा रहेका उद्योगका लागि कच्चा पदार्थ भिœयाउँदा ढुवानी लागत नै बढी हुने गरेको बताइएको छ । साउनमा प्लान्ट क्वारेन्टाइन बन्द भएपछि त्यहाँ कार्यरत बाली संरक्षण अधिकृत प्रमोद ठगुन्ना पनि अध्ययनका लागि विदेश जानु भएको छ ।

क्वारेन्टाइन कार्यालयले बाहिरबाट आयात हुने तरकारी, खाद्यान्न, फलफूलमा रोग र किरा जाँच गर्दै आएको थियो । नेपालबाट भारत निर्यात हुने पिना र तेजपत्ता पनि सोही कार्यालयले जाँच गर्ने गरेको थियो ।

प्लान्ट क्वारेन्टाइन एक्कासि बन्दले आयात–निर्यात ठप्प भई उद्योग प्रभावित भएको भन्दै सुदूरपश्चिम प्रदेशका मुख्यमन्त्री कमलबहादुर शाहले समेत सङ्घीय सरकारको ध्यानाकर्षण गराउनुभएको छ । उहाँले राजस्व असुलीमै गिरावट आएकाले कैलाली भन्सार नाकामा स्थायी रूपमा प्लान्ट क्वारेन्टाइन कार्यालय स्थापनाका लागि निर्णय गरिदिन प्रधानमन्त्री पुष्पकमल दाहाल ‘प्रचण्ड’ लाई कात्तिक २० गते पत्र पठाउनुभएको थियो ।

धनगढीः कैलालीको गोदावरीमा मोटरसाइकल दुर्घटना हुँदा एक जनाको मृत्यु भएको छ। जिल्लाको गोदावरी नगरपालिका वडा नम्बर ४ मा मोटरसाइकल दुर्घटना हुँदा खडकबहादुर विष्टको मृत्यु भएको हो।

प्रदेश ट्राफिक प्रहरी कार्यालय, अत्तरिया कैलालीका अनुसार शुक्रवार राति पहाडदेखि तराइ आउदै गरेको सुदूरपश्चिम प्रदेश ०२ ००३ प ६०५८ नम्बरको मोटरसाइकलका चालक डडेलधुराको परशुराम नगरपालिका वडा नम्बर ११ का २१ वर्षीय विष्टको अस्पतालमा मृत्यु भएको छ। उनको उपचारका क्रममा सेती प्रादेशिक अस्पताल धनगढीमा शनिवार बिहान मृत्यु भएको हो।

दुर्घटनाको बारेमा प्रहरीले थप अनुसन्धान थालेको बताएको छ।

धनगढीः हिन्दुहरुको महान चाड वडादशैँ आइतवार (आज) बाट सुरु भएको छ। दशैँको समयमा कर्म थलोबाट जन्म थलो जानेहरूको सङ्ख्या धेरै हुन्छ। तर, दशैँ र तिहारमा जन्म भूमि जान सार्वजनिक यातायातमा ठाउँ हुँदैन। धनगढीबाट पहाडी जिल्लासम्म जान शुक्रवारदेखि अग्रिम टिकट बुकिङ खुला गरिएको छ। भारत तथा देशका अन्य क्षेत्रबाट फर्किएका यात्रुका लागि सुदूरपश्चिमका यातायात प्रालिहरूले अग्रिम टिकट बुकिङ खुला गरेका हुन्। सुन्दर सुदूरपश्चिम यातायात प्रालिका अध्यक्ष पदम सापकोटाले धनगढीबाट पहाडी जिल्लाका लागि अग्रिम बुकिङ खुला गरिएको बताए। उनले भने, ‘अहिले यात्रु बढेका छन। सवारी साधन थपेका छौ। अझै थप गर्नुपर्ने देखिएको छ। काठमाण्डौबाट यात्रु ल्याउदैछौ। पहाडी जिल्लाका लागि अग्रिम टिकट बुकिङ खुला गरेका छौँ।’

दशैँ र तिहारमा यात्रुको सङ्ख्या धेरै हुने भएपछि ठगिने डर पनि हुन्छ। यात्रुबाट यातायातको भाडा महँगो असुल गर्ने, यात्रा सुरक्षित नहुने जोखिम पनि हुन्छ। काउन्टर भन्दा बाहिर बिचौलियाहरू पनि हुने जोखिम समेत हुन्छ। यात्रुको सङ्ख्या धेरै भएको समयमा यात्रु ठगिने जोखिम हुने भन्दै काउन्टरबाट मात्र टिकट खरिद गर्न र बस नम्बरसमेत एकिन गर्न व्यवसायीहरूको आग्रह छ। उनले भने, ‘टिकट लिनु होला। आधिकारिक काउन्टरबाट गाडी नम्बरसहितको टिकट लिनु होला। बिचौलियाहरू रहेको सुन्नमा आएको छ।’

दशै, तिहार तथा छठका लागि भारतसहित देशका विभिन्न क्षेत्रबाट सुदूरपश्चिम फर्सिनेको संख्या बढेको छ। यात्रुको सङ्ख्या बढेसँगै व्यवसायीहरूले सार्वजनिक यातायातको सङ्ख्यासमेत थप गरेका छन्। पहाडी जिल्लामा दैनिक रुट भन्दा बढी यातायातका साधनहरू चल्न थालेका छन्। धनगढी तथा अन्य बसर्पाकमा आएका यात्रुको सङ्ख्याका आधारमा थप बस सञ्चालन हुँदै आएका छन्। दशैँ र तिहारको समयमा यात्रुको सङ्ख्या धेरै हुने र यातायातका साधन ओभरलोड हुने जोखिम पनि हुन्छ। ट्राफिक प्रहरीसँगै यात्रुले पनि सचेत हुन जरुरी छ।

सुदूरपश्चिममा सार्वजनिक यातायातको अग्रिम टिकट बुकिङ खुला गरिएको छ। धनगढीदेखि ७ पहाडी जिल्लाका लागि अग्रिम टिकट बुकिङ खुला गरिएको छ। पहाडी जिल्लामा दशै र तिहारका लागि जाने यात्रुहरूका लागि सार्वजनिक यातायात व्यवसायीहरूले अग्रिम टिकटको बुकिङ खुला गरेका हुन्।

कैलाली- स्थानीय सरकारले नदीजन्य वस्तु गिट्टी, बालुवा र ढुङ्गाको रोयल्टी महँगो तोकेको भन्दै ठेकेदारले टेन्डर नै नदिएको बताइएको छ । गत वर्ष ११९ रुपियाँप्रति घनमिटर दर कायम भएको थियो ।

चालु आर्थिक वर्षमा २३९ रुपियाँ प्रतिघनमिटर भएपछि ठेकेदार कम्पनीले ठेक्का लिन नसकेको गुनासो गरेका छन् । आव २०८०/८१ का लागि सुदूरपश्चिम प्रदेश सरकारले आर्थिक विधेयकमै नदीजन्य पदार्थको रोयल्टी निर्धारण गरेपछि सोही आधारमा स्थानीय तहले ठेक्का प्रक्रियाबाट काम थालेका हुन् ।

यही असोजदेखि अर्को जेठ महिनासम्म नदीजन्य पदार्थ उत्खननका लागि स्थानीय तहले ठेक्का आह्वान गर्ने गर्दछन् । गत वर्षभन्दा दोब्बरले रोयल्टी बढेपछि कैलालीका पालिकामा ठेक्का आह्वान गर्दासमेत कसैको ठेक्का नपरेपछि पुनः ठेक्का गरिएको पालिकाले जनाएका छन् ।

गौरीगङ्गा नगरपालिकाका प्रमुख देवीदत्त कँडेलले पाँच वटा खोलाका लागि दुई करोड ४२ लाख रुपियाँको टेन्डर गरेको बताउँदै पहिलो पटक टेन्डर नपरेपछि पुनः टेन्डर आह्वान गरेको जानकारी दिए ।

बर्दगोरिया गाउँपालिकामा समेत चार वटा खोलाको दुई पटक टेन्डर गर्दासमेत कसैको टेन्डर परेको छैन । गाउँपालिकाका प्रमुख प्रशासकीय अधिकृत अर्जुनसिंह कार्की तीन पटकसम्म टेन्डर आह्वान गर्दा कसैको परेन भने ।

यता घोडाघोडी नगरपालिकामा भने पहिलो पटकमै टेन्डर परेपछि काम सुरु भएको जनाइएको छ । श्रीस्थान निर्माण सेवा प्रालिले चार करोड ५२ लाख रुपियाँमा घोडाघोडीको कान्द्रा, कन्द्री, टेग्ना, डोडा र झिङ्गेझाला खोलाबाट नदीजन्य पदार्थको रोयल्टी सङ्कलनको जिम्मा पाएको छ ।

सरकारले तोकेको मापदण्डमा भ्याटसहित प्रतिघनमिटर २३९ रुपियाँका दरले नदीजन्य पदार्थको रोयल्टी उठाएको बताउँदै श्रीस्थानका सञ्चालक धनञ्जय कठायतले रोयल्टी महँगो भएकै कारण अरू ठाउँमा टेन्डर नपरेको बताए ।

जनताको ढाड सेक्ने गरी पालिकाले रोयल्टी बढाएको भन्दै सामाजिक सञ्जाललगायत चौतर्फी विरोध भएपछि गोदावरी नगरपालिका–८ मा रहेको सङ्घर्ष समितिले मुख्यमन्त्रीलाई ज्ञापनपत्र बुझाइएको छ ।

स्याउले खुटिया बल्मी ट्याक्टर व्यवसायी तथा उपभोक्ता सङ्घर्ष समितिका संयोजक कर्णबहादुर बोगटीले कोरोनाबाट थिलथिलो भएको आर्थिक अवस्था, पेट्रोलियम पदार्थको मूल्य वृद्धिलगायतलाई मध्यनजर नगरी दोब्बर बढेको रोयल्टीले सबै मारमा परेकाले मूल्य समायोजनका लागि ज्ञापनपत्र बुझाएको बताए ।

सुदूरपश्चिम प्रदेश सरकारका मुख्यमन्त्री कमलबहादुर शाहले नदीजन्य पदार्थको रोयल्टीका विषयमा विभिन्न पालिकाका प्रमुखले आफूकहाँ जानकारी गराएको बताए ।

उनले रोयल्टी समायोजन र ठेकेदारले बुझाउने डाउन पेमेन्टका विषयमा कुरा आएको उल्लेख गर्दै अर्थ मन्त्रालयसँग बुझेर यस विषयमा अगाडि बढ्ने उल्लेख गरे ।

नदीजन्य पदार्थको रोयल्टी उठाउन ठेक्का पाएको ठेकेदार कम्पनीले ठेक्का रकमकोे ३० प्रतिशत अग्रिम भुक्तानी र ७० प्रतिशतको बैङ्क ग्यारेन्टी राख्नुपर्ने व्यवस्था छ ।

स्थानीय तहले उठाउने नदीजन्य पदार्थको रोयल्टी रकममध्ये ६० प्रतिशत पालिकाको आम्दानी हुन्छ भने ४० प्रतिशत प्रदेश सरकारलाई बुझाउनुपर्ने नीति छ ।