सुदूरपश्चिममा लोपोन्मुख खरमुजुरको वासस्थान संरक्षण र व्यवस्थापन

धनगढी, भदौ २२ गते । सुदूरपश्चिम प्रदेशमा लोपोन्मुख प्रजाति खरमुजुर (बेङ्गाल फ्लोरिकन) को संरक्षणका लागि गरिएको वासस्थान व्यवस्थापन महत्वपूर्ण कदम भएको छ। कञ्चनपुरस्थित शुक्लाफाँटा राष्ट्रिय निकुञ्ज र आसपासका सामुदायिक वन क्षेत्रमा यसको वासस्थान व्यवस्थापन गरिएको छ, जसको मुख्य उद्देश्य खरमुजुरको लोप हुँदै गएको जनसंख्यालाई स्थिर राख्दै संरक्षण गर्नु हो।

खरमुजुरका लागि उपयुक्त वासस्थान बनाउने क्रममा निकुञ्ज कार्यालय र नेपाल पन्छी संरक्षण सङ्घ (बिसिएन) ले युएसआइडीको बायोडाइभर्सिटी परियोजनाको सहयोगमा विभिन्न वन क्षेत्रमा वासस्थान व्यवस्थापन गरेका छन्। यो प्रयासले स्थानीय समुदायलाई पनि संरक्षणमा सहभागी गराउने उद्देश्य राखेको छ, जसले गर्दा स्थानीय तहमा जनचेतना फैलाउन र युवाहरूलाई प्रकृति संरक्षणमा सक्रिय पार्न सघाउ पुग्नेछ।

शुक्लाफाँटा राष्ट्रिय निकुञ्जको ‘कोर एरिया’ भित्र ५० हेक्टरमा घाँसे मैदान व्यवस्थापन गरिएको छ भने निकुञ्जबाहिरका सामुदायिक वनमा थप १०० हेक्टर क्षेत्रमा खरमुजुरका लागि सुरक्षित स्थान बनाइएको छ। यो व्यवस्थापनले खरमुजुरलाई सुरक्षित ठाउँमा रहन, आहार खोज्न, र प्रजनन गर्न सहयोग पुर्याउने अपेक्षा गरिएको छ।

२०१४ मा खरमुजुरको चालचलन अनुगमन गर्न ‘स्याटेलाइट ट्याग’को प्रयोग गरिएको थियो, जसले खरमुजुरको व्यापक गतिशीलता र विभिन्न क्षेत्रमा यसको बसाइ सर्न सक्ने तथ्य खुलासा गरेको थियो। यसै कारणले गर्दा निकुञ्ज बाहिरका क्षेत्रहरूमा पनि वासस्थान व्यवस्थापन गरिएको हो, जसले भविष्यमा खरमुजुरको जनसंख्यामा वृद्धि हुने आशा गरिएको छ।

सुदूरपश्चिम प्रदेशका विभिन्न पालिकाका युवाहरूलाई चरा संरक्षण, पर्यावरणीय पर्यटन, र प्रकृति संरक्षणसम्बन्धी तालिम दिइएको छ, जसले गर्दा स्थानीय तहमा संरक्षण प्रयासहरूलाई बल पुर्याउने विश्वास गरिएको छ।